Web 2.0 biedt kansen om de informatiedienstverlening van de overheid te verbeteren. Voorbeelden uit de Verenigde Staten en Groot-Brittannië geven aan wat er mogelijk is. Welke kansen liggen er in Nederland? En vooral: Wat houdt ons nog tegen? Tijd om deze vragen eens uit te diepen.
Het potentieel van mash-ups
Ik ben altijd al een ‘zware’ gebruiker van internet geweest. Sinds de web 2.0-ontwikkelingen een nieuwe dimensie hebben toegevoegd, ontdek ik elke dag weer nieuwe dingen. Een van die dingen zijn mash-ups. Volgens De Nieuwe Reporter zijn mash-ups “innovatieve websites die twee of meer bestaande, externe databronnen op het internet combineren, met als resultaat nieuwe informatie, dikwijls gepresenteerd met een verrassende interface”.
Er zijn inmiddels prachtige voorbeelden die vaak, voor de persoon die ze kan vinden, waardevolle maar ook gewoon leuke informatie oplevert. Een bekende mash-up is Everyblock, waar de inwoners van Chicago informatie kunnen halen over gepleegde misdaden in hun postcodegebied, maar ook zich kunnen informeren over horecacontroles, bouwvergunningen en dergelijke. In de Nederlandse context kennen we Misdaadkaart of Alarmeringen.nl. Via RSS-feeds kun je de informatie over alarmeringen weer gebruiken in je eigen RSS-toepassing. Zo laat ik alle alarmeringen in mijn woonplaats Tilburg via Google Reader presenteren.
Veel mash-ups gebruiken kaartmateriaal (bijvoorbeeld Google Maps) om de informatie via een kaart te presenteren. Het moment dat Google deze informatie vrijgaf (medio 2005) kan daarom gezien worden als een start van een nieuw tijdperk. De informatie van Google is beschikbaar via een API, waardoor de informatie snel en makkelijk geïntegreerd kan worden met andere informatie. Inmiddels is dit voorbeeld door meerdere sites gevolgd en verschijnen er steeds meer mash-ups.
Mijn verwachting is dat mash-ups nog maar het begin zijn een grotere ontwikkeling. De kern van de mash-up is het verzamelen, integreren en presenteren van informatie. Met alle informatie op het internet zijn de mogelijkheden onbeperkt. Het lijkt een kwestie van tijd te zijn voordat we via slimme interfaces (met eventueel geografische informatie) aan onze informatiebehoefte steeds sneller en beter tegemoet wordt gekomen. Een vraag als “welke fietspaden in mijn wijk zijn veilig” kan dan beantwoord worden door via een kaart, voor een bepaalde periode, informatie te presenteren over alarmeringen, misdaad, werkzaamheden etc. De techniek is er klaar voor.
Waar blijft de overheid in dit verhaal?
Nederland kent de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Deze wet is erg gericht op informatie die is vastgelegd in documenten. Een aantal jaren terug is de overheid actief begonnen met het openbaar maken van informatie via internet, vooral gericht op regelgeving, vergunningen en bekendmakingen (met verwante initiatieven rondom webrichtlijnen en metadata). Zie bijvoorbeeld Overheid.nl.
Daarnaast werd ook een begin gemaakt met het ontsluiten van databases. Het gaat in dit verband om databases waarvan de inhoud volgens de Wob een openbaar karakter heeft en die bruikbaar zijn voor burgers en bedrijven. Het kan hierbij gaan over meetresultaten, statistische gegevens, adressen van instellingen (bijv. scholen, gemeenten), kaartmateriaal etc. Dit laatste initiatief heeft helaas nog maar weinig zichtbare voorbeelden opgeleverd. En de voorbeelden die er zijn, lenen zich slecht voor ‘hergebruik’ in het perspectief van web 2.0 en mash-ups. Zoals dit voorbeeld van de Voedsel en Waren Autoriteit. Informatie die zich bij uitstek leent voor ontsluiting met behulp van geo-informatie zoals Google Maps.
Gidsland Groot-Brittannië
In het Verenigd Koninkrijk zijn ze inmiddels een stap verder. Op deze website wordt de Britse burgers, via een prijsvraag, gevraagd om actief na te denken over hoe (en welke) publieke informatie beschikbaar kan worden gemaakt voor iedereen. Wie heeft er een leuk idee voor een mash-up?
Het Office for Public Sector Information heeft zelfs een site geopend waar burgers kunnen aanvragen om publieke informatiebronnen openbaar te maken. Aanvragen zijn zichtbaar op de site en iedereen kan erop stemmen of een reactie toevoegen.
De start van een discussie
De ontwikkelingen rondom web 2.0 roepen de vraag op of de Nederlandse overheid, als eigenaar van veel maatschappelijk nuttige informatie, niet een veel actievere rol moet gaan spelen. Zijn er, behalve de wet op de persoonsgegevens en privacygevoelige gegevens van natuurlijk personen, beperkingen? Hoe werkt dit alles bijvoorbeeld in het huidige stelsel waarin de scheiding tussen publiek en privaat diffuus is en uitvoeringsorganisaties hun registratie te gelde moeten maken om de eigen financiering rond te krijgen?
Hoe dan ook, de ontwikkelingen rond web 2.0 bieden een prachtig perspectief voor de dienstverlening van de overheid. En natuurlijk hoeft al het werk niet door de overheid zelf te gebeuren. Laat het aan de burger of de bedrijven om te bepalen welke informatie nuttig is. En sterker nog: Laat het aan dezelfde burger of bedrijf om de informatie te presenteren (zie ook dit artikel). De overheid kan zich misschien het beste richten op de noodzakelijke basis: het beschikbaar stellen van de gewenste informatie en zorgen voor de juiste garanties voor kwaliteit en actualiteit.
Ik wil deze discussie graag verder voeren binnen het netwerk van ambtenaar 2.0. Met ambtenaren, maar zeker ook met anderen. De discussie wil ik niet onder de noemer ‘openbaarheid’ scharen. Het gaat hier misschien wel om dezelfde kern, maar wel vanuit een andere, meer vraaggerichte (dus dienstverlenende), context.
Iemand suggesties?
{ 20 reacties }
{ 1 trackback }
{ 19 reacties }
In mijn visie moet de overheid enerzijds goede dienstverlening bieden aan burgers en bedrijven. Hiermee bedoel ik niet noodzakelijk mashups maar gewoon dat de overheid haar taken goed verricht en kwalitatief goede diensten/producten levert. Daarnaast zou overheidsinformatie in brede zin zoveel mogelijk toegankelijk moeten zijn en beschikbaar voor hergebruik. Web 2.0 technologie kan de drempel voor hergebruik van en innovatieve toepassingen met overheidsinformatie enorm verlagen. Zeker als de overheid daarop inspeelt en de informatie op een vriendelijke wijze ontsluitbaar maakt (API’s, webservices e.d.).
Het britse initiatief “Show us a better way” dat wordt genoemd spreekt mij bijzonder aan en prikkelt mij om na te denken of iets soortgelijks ook niet in de nederlandse context mogelijk is. Leuk om te zien dat in de UK de eerste ideeen er ook al zijn en die netjes gelijk worden gedeeld/teruggekoppeld, http://www.showusabetterway.co.uk/call/ideas/index.html
Erg slim is ook dat bij dit initiatief wordt vermeld dat het met nadruk geen persoonsinformatie betreft, dit vermijdt een hoop discussies omtrent privacy e.d
Overheid als een platform: zie dit artikel:
http://www.readwriteweb.com/archives/government_as_a_platform.php
Obama heeft zich ook uitgesproken hierover:
Obama plans to make “government data available online in universally accessible formats to allow citizens to make use of that data to comment, derive value, and take action in their own communities.”
Hoe mooi het allemaal ook klinkt, liever zou ik zien dat er een goed digitaal overheidsloket komt waar ik terecht kan om een paspoort aan te vragen, de status van mijn vergunning te controleren of mijn kind bij de geboorte in te schrijven. Kortom, de diensten centraal en op eenvoudige wijze online aanbieden. Hiermee bedien je al 80% van de markt.
Het aanbieden van informatie voor de resterende 20% mag wat mij betreft aan marktpartijen worden overgelaten. Geef gewoon de data (voor zover mogelijk) vrij. Mijn inziens liggen daar de prioriteiten in ieder geval niet. Ik zit overigens ook niet te wachten op weer een overheidswebsite.
Nog een mooi voorbeeld uit Zuid- Limburg:
http://www.voerendaal.nl/pages/Menu424.asp
Ook bij Stichting Gemgids zijn voorbeelden te vinden van mash-ups:
http://www.gemgids.nl/
Als je een overzicht wil maken van het gebruik van Google Maps, etc. bij de overheid, begin dan bij http://www.nederkaart.nl.
Maar dat is volgens mij niet waar het hier om gaat. Dit zijn voorbeelden van gemeenten die hun gegevens op de kaart zetten. Maar het is geen open omgeving.
Volgens mij wordt het echt interessant als deze gegevens ‘remixable’ zouden zijn. Dus aanbieden in een open format zodat iemand anders er een andere applicatie omheen kan bouwen. Desnoods m.b.v. rss.
Hebben we daar ook voorbeelden van?
Aanvullend: zie nog even dit citaat uit ‘Government Data and the Invisible Hand’ (http://twurl.nl/7p4mfo).
“Today, government bodies consider their own websites to be a higher priority than technical infrastructures that open up their data for others to use. We argue that this understanding is a mistake. It would be preferable for government to understand providing reusable data, rather than providing websites, as the core of its online publishing responsibility.”
Het uitgangspunt van “government data and the invisible hand” is inderdaad een goede. Ik ben benieuwd of binnen Europa (of de EU zelf) ook hiermee bezig is?Heeft iemand daar kennis van?
Nieuwe impulsen voor openbaarheid
Wat mij heel erg aanspreekt in je benadering is het perspectief van de gebruiker/burger. Ik vat het voor het gemak samen als: laten die articuleren wat voor overheidsinformatie ze graag willen hebben en ook hoe ze het willen hebben. En daarbij bieden web 2.0 toepsssingen als Mash-ups grote kansen. Het is uitdagend en verfrissend op zo’n manier out of the box over openbaarheid van informatie te denken. Want het denken over actief of passief beschikbaar stellen van (document)informatie vindt nu veelal “in the box” plaats.
De WOB (wet openbaarheid bestuur) is de laatste 25 jaar leidend geweest waar het gaat om het openbaar en toegankelijk maken van informatie die nog niet “geopenbaard” is. Vanuit politiek en parlement werden Rijksoverheidinstellingen er middels de WOB aan gehouden om aan actieve openbaarmaking te doen. En dat is in potentie veel informatie. De praktijk is echter dat dit vaak pas gebeurt via zogenaamde WOB verzoeken, incidentgedreven dus waarbij de bevragers bovendien niet zelden politieke motieven koester(d)en. Dit geeft vaak spanning tussen vrager en bevraagde; soms moet de rechter hierin arbitreren. Er komt nu een nieuwe WOB aan die de mogelijkheden voor openbaarmaking oprekt. Inherent aan wetgeving is onder andere het afdekken van risico’s en het bereiken van onderlinge consensus. Dat kost vaak veel tijd en energie waarbij zorgvuldigheid erg van belang is. Al met al verandert er zodoende niet zoveel in de mindset mbt openbaarmaking. En die mindset en de daaraan gekoppelde praktijk belemmert ons bovendien om het grote potentieel aan informatie dat door overheden worden beheerd, te ontsluiten toegankelijk te maken. En misschien kan dat wel op een veel ongedwongener manier dan we nu veronderstellen.
Daarom vind ik de gekozen insteek in deze blog verfrissend: het biedt de opening om op een heel ander manier na te denken over hoe we kunnen omgaan met de schat aan informatie die we als Rijksoverheden in huis en in beheer hebben. In het artikel “Government data and the Invisible hand” wordt gesproken van een counter intuitive strategy. De analyse komt er in het kort op neer dat de Amerikaanse Federale overheid dood is gelopen op het spoor om zelf informatie (via internet) te ontsluiten. Laat in plaats daarvan de burgers en private partijen aangeven wat ze willen hebben en laten die ook zelf bepalen hoe. De web 2.0 ontwikkelingen (denk aan mash-ups) helpen daarbij erg; en daarbij hoeft het dus ook niet altijd om documenten te gaan.
De nieuwe insteek is ook erg nuttig omdat het bijvoorbeeld ook echt niet gemakkelijk is om als overheid zelf na te gaan welk soort informatie uit die berg van potentiëel nuttige informatie voor burgers en/of organisaties relevant is en ook niet in welke vorm. Het artikel van Renata Verloop toont bovendien aan dat we er als overheid bepaald niet goed in zijn om informatie op een eenvoudige en eenduidige wijze aan te bieden waarbij ze ook verwijst naar Government data and the invisible hand.
De term “openbaarheid” zit ons daarbij ook in de weg, zeker ook als we bij wet geroepen moeten zijn om actief informatie beschikbaar te stellen. Een soort gedwongen striptease, dan gaat de lol er toch wel wat af. Het zou eigenlijk helemaal niet over zo’n vorm van geforceerd blootgeven moeten gaan. Het zou moeten draaien om de vraag welke publieke informatiebronnen togevoegde waarde kunnen hebben voor de samenleving en ook op welke manier de overheid zich zo kan organiseren dat de buitenwereld er relatief gemakkelijk bijkan. LNV gaat voor Zichtbaar laten en zichtbaar doen. Is zichtbare informatie bij de nieuwe insteek misschien een betere term dan openbare informatie?
Het gaat natuurlijk niet om LNV alleen.
Wat de kernwoorden zijn volgens mij?
1. Open (beschikbaar, bruikbaar, vindbaar);
2. Data (gegevens, informatie, sec).
Helaas klinkt het als een anglicisme, maar is OPEN DATA niet een goede naam?
Davied,
Natuurlijk gaat het niet alleen om LNV; ik heb alleen inspiratie voor ander terminologieën uit het slogan van LNV proberen te halen. Het gaat dus om een andere insteek/contekst en daar horen ook andere woorden bij.
@ Davied:
<>
Hoe klinkt OPEN GOVERNMENT, ofwel OPEN OVERHEID? Uit de nieuwsbrief van de Power of Information Taskforce: (http://powerofinformation.wordpress.com/)
van gisteren (bestaat toeval?):
“There is an Open Government Working Group (http://www.opengovdata.org/) in the US who have a wiki (http://wiki.opengovdata.org/index.php/Main_Page) with some good links to US initiatives (http://wiki.opengovdata.org/index.php/U.S._Open_Source_Projects). This group has published a set of principles (http://resource.org/8_principles.html) for open government data and invites discussion on these.”
Dus ook in de VS bestaat het inzicht dat overheidsinformatie (of data) vrij beschikbaar zou moeten zijn. Het lijkt mij ook een uitstekende *aanvullende* manier om burger en bedrijf te laten profiteren van informatie waarover de overheid beschikt. Het biedt in ieder geval *extra* wegen om contact te leggen met die burger. Natuurlijk moet de overheid de eigen informatie nog steeds *ook* via de eigen loketten ontsluiten. De titel van het overigens uitstekende artikel van Renata Verloop: “Weg met de overheidswebsite, leve de gebruiker!” (http://www.frankwatching.com/archive/2008/07/04/weg-met-de-overheidswebsite-leve-de-gebruiker/)
gaat mij dan ook net te ver. Ik hoop en verwacht dan ook dat zij dit slechts om retorische redenen zo heeft gekozen.
Goede links, Hans! Leuk!
De volgende vraag is hoe we dat in Nederland kunnen stimuleren. Hoe kunnen we daar als netwerk.ambtenaar20.nl een aan trekken?
Heb jij ideeën? Plan is in ieder geval wel om hier extra aandacht aan te gaan geven!
Open Data Principles
(http://wiki.opengovdata.org/index.php/OpenDataPrinciples)
Government data shall be considered open if they are made public in a way that complies with the principles below:
1. Complete
All public data are made available. Public data are data that are not subject to valid privacy, security or privilege limitations.
2. Primary
Data are collected at the source, with the finest possible level of granularity, not in aggregate or modified forms.
3. Timely
Data are made available as quickly as necessary to preserve the value of the data.
4. Accessible
Data are available to the widest range of users for the widest range of purposes.
5. Machine processable
Data are reasonably structured to allow automated processing.
6. Non-discriminatory
Data are available to anyone, with no requirement of registration.
7. Non-proprietary
Data are available in a format over which no entity has exclusive control.
8. License-free
Data are not subject to any copyright, patent, trademark or trade secret regulation. Reasonable privacy, security and privilege restrictions may be allowed.
Ik heb vorig jaar discussie gehad met iemand van GemGids over open data en de bijbehorende webservices (als ik het goed heb onthouden).
Zijn idee was dat iedere overheid bepaalde dataqueries op zijn databases zou moeten toestaan, die beschreven en bekend zijnn. Bij een aantal provincies schijnen daar ook ideeen over te bestaan. Ik zal deze vakantie eens speuren in de mailbox of ik die mensen richting ambtenaar 2.0 kan krijgen.
Verbreding van de discussie naar mede-overheden is denk ik een van de stappen die je zult moeten zetten om open data verder te brengen in Nederland.
Open data of open gegevens klinkt trouwens toch prima? Zelfs in het Nederlands
Open Overheid vind ik mooi. Vooral omdat het suggereert dat er iets van twee kanten komt: open zijn over wat je doet en waarom (verantwoorden en je kwetsbaar opstellen) én een ‘open mind’ hebben als het gaat om nieuwe ontwikkelingen, onverwachte wendingen en wensen van burgers.
Dank voor alle reacties. Het lijkt me duidelijk dat het thema verdere uitwerking verdient. De term ‘open overheid’ klinkt inderdaad als de juiste ‘vlag’ om de lading te dekken.
Ik zal met deze insteek dan ook op ambtenaar20.ning.com een forum openen.
Een aantal interessante discussies om daar verder te voeren zijn wat mij betreft:
- Kader: met welke uitgangspunten zou de overheid moeten werken? Hans Overbeek en Davied van Berlo hebben hier al een voorzet voor gegeven
- Hoe zorgen we dat het concept niet verzandt in goede bedoelingen (lees: overheidsbureaucratie). Wat mij betreft is de burger aan het woord: waar is er behoefte? En hoe zorgen we ervoor dat de overheid een luisterend oor hiervoor krijgt?
- En natuurlijk: voorbeelden, voorbeelden en nog eens voorbeelden…
Wordt vervolgd dus!
Leuk, ik ben benieuwd!
Ter aanvulling. Ondertussen is een discussiegroep geopend over ‘Open Overheid’: http://ambtenaar20.ning.com/group/openoverheid
Comments on this entry are closed.