Veel van wat geschreven wordt over de kansen van web2.0 om de dialoog tussen overheid en samenleving te faciliteren, vraagt om andere ambtenaren die hun werk anders inrichten. Om te voorkomen dat de online dialoog verwordt tot eenzijdige burgerlijke onderonsjes vraagt juist om pro-actieve, naar voren tredende, en bovenal zichtbare ambtenaren.
Tijdens de conferentie Ambtenaar van de Toekomst die BZK in januari 2008 organiseerde, pleitte plaatsvervangend secretaris-generaal Philippe Raets voor ‘gepaste terughoudendheid’ omdat ‘je altijd ambtenaar bent, ook in je vrije tijd en online.‘ Vrijelijke inhoudelijke online discussie over overheidsbeleid kent in zijn visie dus weinig mogelijkheden. Die gepaste terughoudendheid staat haaks op de ambititie om dialoog op het internet mogelijk te maken. Daarvoor heb je immers ambtenaren nodig die vragen, prikkelen, luisteren, en confronteren. Ambtenaren die een duidelijk rol opeisen in de dialoog.
Vruchtbare dialoog
Het gedrag dat Raets graag ziet, levert geen positieve bijdrage aan een dynamische dialoog tussen overheid en burgers. Gepaste terughoudendheid zal doorgaans verworden tot incidenteel meelezen, bang voor consequenties voor al te openlijke confrontaties, nuanceringen, en prikkelingen.
Dat is niet het soort ambtenaar dat je voor een vruchtbare online dialoog nodig hebt. Maar wat zijn dan precies de wenselijke eigenschappen van online actieve ambtenaren? Het CabinetOffice heeft sinds kort een aparte Guidance for online participation opgesteld, als onderdeel van een meer omvattende Civil Service Code.
Hun Guidance for online participation is de volgende:
- wees geloofwaardig
- wees consistent
- wees responsief
- wees multi-channel
- wees (herkenbaar als) ambtenaar
Wat me heel erg opvalt is dat de guidance vooral nadruk legt op algemene principes, en veel ruimte laat voor deelname van ambtenaren aan het inhoudelijke debat. Ze laat zelfs ruimte om online toezeggingen te doen mits dat binnen je mandaat valt. Ook opvallend dat ze de guidance op één A4′tje hebben gekregen! Hulde! Deze code juich ik van harte toe!
Maar dat is in Groot-Brittannië. Kunnen we deze code ook in Nederland toepassen?
(Mogelijk) gerelateerde artikelen:
- Een naam voor de online vergaderzalen. Denk je even mee?
- Neemtinitiatief.nl: een marktplaats voor actieve ambtenaren
- Wat brengt een introductiedag voor nieuwe ambtenaren?
- Open Koffie en het gedrag van Ambtenaar 2.0
- Online community voor ambtenaren, ook offline
{ 24 reacties }
{ 2 trackbacks }
{ 22 reacties }
De code lijkt me goed toepasbaar maar ook de opmerking van dhr. Raets onderschrijf ik (en niet omdat ik toevallig bij BZK werk
. Hoe lastig het ook is, we kunnen het onze omgeving volgens mij niet aandoen dat ze zich continu moeten bedenken of iemand nu spreekt als ambtenaar of als prive persoon. Zeker als daar mogelijk verwarring over kan bestaan. Vandaar volgens mij ook punt 5 van genoemde code.
Je kunt ook discussies stimuleren en prikkelen zonder de confrontatie aan te gaan. Zoals aangegeven kun je ook, als daar mandaat voor is, toezeggingen doen. Kortom mogelijkheden genoeg naar mijn mening.
Maar in alle openheid, ook ik heb getwijfeld over dit onderwerp en verander af en toe nog van mening, ben dus benieuwd naar andere reacties
Samengevat, goed idee, wellicht kunnen we in deze “community” ook daadwerkelijk een voorstel voor een dergelijke code formuleren (!), laat de wiki maar komen
In nieuw zeeland kwam ik ook iets dergelijks tegen,
http://blog.e.govt.nz/wp-content/uploads/2008/03/staff-contribution-guidelines.pdf
Zie ook op de site van de EU de discussie hierover:
http://www.epractice.eu/community/pubserv20/blog/67
Daar staat ook het voorbeeld uit Nieuw-Zeeland:
http://blog.e.govt.nz/index.php/2008/03/13/staff-contribution-guidelines-for-in-development-creative-commons-style/
Citaat:
Among their guidelines:
# Be yourself
# Respect your colleagues and audience
# Be accurate
# Converse and give feedback
# Priority of regular work commitments
ai… de verborgen vraag “ben je 24 uur per dag ambtenaar…?”
Vroeger wel, maar ik denk dat zeker de generatie nieuwe ambtenaren die er nog aankomt hier niet meer in mee kan.
Gewoon omdat ze zich op een andere manier commiteren.
En persoonlijk… ik blog en reageer op diverse blogs. Ik reageer vanuit mezelf en houd daarbij rekening dat ik geen uitspraken doe waar de politieke leiding problemen mee kan krijgen. Maar ik geef wel mijn eigen mening. Ik heb op mijn blog staan dat het mijn eigen mening betreft.
Mocht het er een keer van komen dat het problemen oplevert dan zou ik dat gebruiken om het als voorbeeld te laten dienen voor discussie.
Ik denk dat de ambtenaar steeds meer een werknemer wordt zoals andere grote bedrijven die ook kennen. Aan een medewerker van een multinational vraag je ook niet om 24 uur per dag de boodschap van het bedrijf uit te dragen en vooral geen eigen mening te hebben. Ik denk dat het van belang is dat je eerlijk bent en vanuit je professionaliteit en integriteit reageert en je zeker niet door alleen enthousiasme laat leiden.
Daarom is het juist zo van belang om mensen bewust te maken van het werken bij de overheid, wat het betekent en wat de gevolgen zijn wanneer je zomaar iets post op het web.
Dat helpt, geen “muilkorf”
Even ter aanvulling: de Commissie Nieuwe Media (zie http://www.communicatieplein.nl/Onderwerpen/Wie_doet_wat/Overlegorganen/CNM) heeft code vertaald en in onderzoek.
Met dank aan Twitter, werd hier net op geattendeerd…
Even een korte reactie op Anja mbt haar opmerking over grote bedrijven/multinationals. Daar kan vaak dezelfde situatie spelen. Zelf consultant geweest bij een onderdeel van BT, ik geloof niet dat men het erg gewaardeerd had als ik in een blog te confronterend zou zijn geweest met betrekking tot bepaalde producten/resultaten. Dat is overigens wat anders als positief kritisch zijn.
Net zo als microsoft niet zal toestaan dat een medewerker (op een bepaald niveau) in een blog uitgebreid de zwakheden van Vista gaat toelichten
Maar eens dat alleen een “muilkorf” niet werkt, de bewustwording wat wel en niet kan moet grotendeels uit de mensen zelf komen. Al kan een “code” wel een bijdrage leveren c.q. een norm stellen.
Het zou mooi zijn als we de Nederlandse vertaling ook online hadden ergens. Weet iemand waar?
In 2007 was het nodige te doen om een wiki die call-center medewerkers van KPN bijhielden. Zij plaatsten daarin de meest lachwekkende en domme vragen die ze van klanten kregen (’ik heb internet geformateerd en nu staat mijn speedtouts verbinding op…’). Hoewel KPN aangaf geen actie te willen ondernemen tegen de wiki, is de wiki nu toch uit de lucht. Op onderstaande link kun je er nog wel iets over nalezen:
http://groepslog.punt.nl/index.php?r=1&id=358118&tbl_archief=0
Ik zou van een dergelijke code een aantal zaken verwachten:
1. Ambtelijke waarden: die zijn goed vertegenwoordigd in de Civil Service Code: bedenk je dat je online ook ambtenaar bent en dat betekent het volgende.
2. De cultuur van web 2.0: ook daar zijn verwijzingen naar opgenomen, bijv. over transparantie, delen van kennis (tenzij bij 3. alleen intern bedoeld is), e.d. Maar het verschil met andere vormen van burgercontact zou beter beschreven kunnen worden.
3. Valkuilen, zoals in het rode kader staat. Bijv. dat je herkenbaar bent op IP-adres, dat je je manager moet vragen als je twijfelt, persoonlijke gegevens anoniem houden, auteursrecht, media, toezeggingen, etc. Ik mis hier iets over vastleggen en archiveren overigens.
4. Dilemma’s: hierover staat niets vermeld. Deze code is voor ambtenaren in hun rol als ambtenaar. Die scheiding tussen werk en thuis wordt echter steeds minder duidelijk:
- in hoeverre mag je er ‘thuis’ online een andere mening op na houden dan op het werk? En die mening online kenbaar maken dus.
- kun je vanachter je IP-adres thuis ook jezelf als ambtenaar bekend maken?
- online contact gaat (bijna) 24 uur per dag door: ik zou meer opmerkingen verwachten over de P&O-kant van deze verandering.
Tenslotte vind ik de opmerking die ook in het NetGedrag-boekje van LNV staat sterk: ga bij twijfel altijd bij jezelf te rade of je het je collega/kamergenoot zou vertellen. Die regel vind ik altijd wel handig om in het achterhoofd te houden.
Ik ben altijd wat huiverig voor regeltjes. Waar we het hier over hebben is de ethiek van de ambtenaar. En ethiek is niet alleen de formele regels, maar ook de informele regels.
De beste methode is om aan de hand van een casus te beoordelen wat we wel en niet accepteren. Dit vraagt dus dat we met elkaar in discussie blijven wat wel en niet kan, maar dat we accepteren dat er fouten gemaakt worden. Het gaat er vooral om dat we ons bewust worden van het effect van ons handelen.
Daarin vindt ik overigens de opmerking van Reats wel passen. De gepaste terughoudendheid betekent niet dat we niets doen, maar dat we bewust zijn van de effecten van wat we doen en zeggen.
Een overheid op armlengte maar binnen handbereik. Dit is goed merkbaar bij het huidige afstoten van overheidstaken, afdelingen en personeel. De herinrichting van overheidsafdelingen/ministeries naar facilitaire afdelingen (kenniscentralisatie) die in contact treden met “het volk” hun het beleid uitleggen en daar in sommige onderdelen om hulp of feedback vragen zodoende het beleid daar aan te passen en te sturen daar waar nodig.
Het vraagt om een attitude verandering van de zittende ambtenaren die uiteindelijk het beleid met z’n allen zouden kunnen maken en niet alleen een regeringspartij van 4 jaar.
De huidige “jongere generatie” die een aangeboren vanzelfsprekendheid heeft t.a.v. de veranderde communicatievormen zullen op deze manier ook meer betrokken raken in politiek besluitvormingsprocessen en meer transparantie geven aan beleid dan ooit het geval is geweest. Echter zoals alle goede veranderingen zullen daar jaren tot een tiental jaar voor staan.
Denk niet dat we er met deze ning, web2.0, social networking-tools zijn, this is only the start en general guidelines kunnen daar buitenkaders voor vormen om totale chaotiek te voorkomen in het te voeren communicatiebeleid.
Ivan
Aanvulling: de makers van de Social Media Guidance, zoals ze het in Groot-Brittannië noemen, bloggen ook, namelijk op http://powerofinformation.wordpress.com.
De aankondiging van de code, en de reacties daarop, zijn te vinden op http://powerofinformation.wordpress.com/2008/06/18/social-media-guidance/
Twee goede citaten van Paul Caplan op die site:
“Concepts such as “fair”, “honest” and “transparency” are such powerful ideologies and open to such massive amounts of discussion, debate and repositioning that arguably they become useless.”
Davied: Goed punt, misschien kunnen we dat in Nederland iets scherper formuleren? Hoe dan?
Guideline 4 says “wherever possible, align online participation with other off-line communications.” This is clearly positioning social media storytelling as merely another channel for delivery of messages rather than as a conversational space. Rather than encouraging people to engage in conversation and storytelling, this guideline appears to be pushing civil servants in the direction of using these “channels” (sic) to market, promote or even “spin”.
Davied: dat raakt een gevoelige snaar. Is web 2.0 een nieuw communicatiemiddel van de overheid om haar boodschap uit te dragen? Of is het een middel om je werk te doen met meer interactie, kennis en draagvlak?
En van Simon Smith:
“There’s nothing in the proposed guidelines that actually endorses as good practice civil servants proactively participating in user-generated social spaces (going to where the people are). In other words, I’m missing guidance about where civil servants should participate online.”
Davied: ik vraag me af of het mogelijk is om de breedte van de toepassingsmogelijkheden te beschrijven, maar misschien heeft iemand daar een mening over.
Voor de andere kant van het verhaal, lees ook even deze bijdrage:
http://www.theconnectedrepublic.org/blog/?p=101
Davied ik denk dat je je eerst zult moeten afvragen waarom jij kaders wilt en wat je er mee wilt bereiken. Het lijkt hier een discussie waar bij de vraag helemaal niet is gesteld.
Ivan
@Ivan, het is niet mijn artikel natuurlijk, maar de Rijksvoorlichtingsdienst is wel bezig om te onderzoeken of een dergelijke code in Nederland ingevoerd moet worden. En wat voor eentje.
Dat is de officiële kant. Ikzelf zou willen toevoegen dat voor de meeste ambtenaren er nu een drempel is om online (inter)actief te zijn. Dergelijke richtlijnen kun je zien als beperkende kaders, maar ook als ruimte, daar waar je je mag begeven.
@davied, hmmm oke, duidelijk. Dan verplaatst de discussie zich dus naar/tot diegene waar web2.0 nu juist niet voor bedoeld is klaarblijkelijk.
Overigens ook belangrijk om eerst het medium te laten spelen bij de early adaptors in een bedrijf/overheid en daarna de “natuurlijke tegenkrachten” daar in een rol te geven (na duidelijke workshop) daar ben ik met Maarten nu mee bezig bij CURNET. Vaak worden er meningen verkondigd/besluiten genomen door diegene die mediumangst hebben of het medium niet voor de volle 100% kennen. Duidelijk doorcommuniceren is 1 en daarna grenzen en vrijheden vaststellen is 2 maar daarin zullen de early adaptors het voortouw in moeten nemen en niet lijdzaam toe moeten zien dat er guidelines worden vastgesteld door “onwetenden”.
Is dat bij de overheid nu het geval dan?
Ivan
Dat is niet te hopen
Maar de discussie hier levert weer meer input op in ieder geval!
Het stuk op The Connected Republic raakt wat mij betreft de kern van waar het hier om gaat: als je gaat bloggen (bijvoorbeeld), als WIE doe je dat dan? Doe je dat als prive-persoon? Dan heb je recht op een eigen mening. Maar tegelijkertijd kun je je identiteit als ambtenaar niet volledig losmaken van jezelf. Je bent altijd een mengsel van de twee. En je zult (binnen deze richtlijnen), beide kanten nooit geheel recht kunnen doen in een openbare discussie.
Want reageer je als prive-persoon, dan beschik je desondanks over informatie die je alleen kent wegens je ambtenaarschap. Reageer je als ambtenaar, dan bestaat de kans dat je zaken moet verdedigen die je zelf eigenlijk ook niet vindt kloppen.
Een lastig dillema en volgens mij niet een-twee-drie in een set guidelines te vangen.
Dat betekent natuurlijk niet dat we niet een begin moeten maken. En vergeet niet dat we in een overgangsperiode zitten, waarin omgangsvormen en rechtsposities achterlopen op de werkelijkheid. De enige manier om dat te doorbreken is door gewoon dingen te proberen. En daar zullen ‘we’ ons vast wel eens een buil bij vallen. Maar dat mag geen reden zijn om het niet te proberen.
Voor de naslag: de reacties op het forum van NRC: http://weblogs2.nrc.nl/discussie/2008/07/02/hoe-moet-een-ambtenaar-zich-gedragen-tegenover-u/
Voor het vervolg op deze discussie, zie ook http://www.frankwatching.com/archive/2008/09/24/is-minister-verhagen-op-de-goede-digitale-weg-of-niet/#comment-75082
Zojuist een artikel over codes gelzen gemaakt door Intel voor publiceren op internet.
http://www.frankwatching.com/archive/2008/12/15/richtlijnen-voor-omgang-met-social-media/#more-12244
M.i. is deze ‘code’ niet wezenlijk ánders dan de event. code voor web1.0 of ‘life’ contact/optreden, alle comments en links te spijt.
Comments on this entry are closed.