In het LEF Future Center, het nieuwe pand van Rijkswaterstaat in Utrecht, vond vrijdag 28 november de eerste sessie van de beeldenstorm van Ambtenaar van de Toekomst plaats (de tweede bijeenkomst was op maandag 1 december). Met een grote groep aanwezigen van binnen en buiten de overheid werd nagedacht hoe de overheid van de toekomst eruit zou zien en wat voor ambtenaren daar dan in werken.
Maarten van Rijn, de dagvoorzitter, vertelde ons dat we het brein flink gingen oprekken om tot beelden te komen van hoe de overheid er uit zou moeten zien. Daartoe stelde hij de vraag “Hoe wil je dat het er uitziet in 2020 en hoe komen we daar?”. Als aftrap werd de film IJzig getoond met een mogelijke toekomst.
Beelden
Na de film werden diverse beelden bij een toekomstige overheid door deelnemers opgeschreven en daarna kon iedere deelnemer aangeven welk beeld hij/zij verder uit wilde werken. Hierna gingen we in groepjes uiteen om creatieve ideeën te genereren.
Geautomatiseerd proces
In mijn groep ging een aantal studenten, zelfstandig ondernemers, een interim projectleider werkzaam binnen de overheid, een mediator, een functioneel beheerder bij het Rijk en de facilitator van RWS aan de slag.
De overheid van de toekomst heeft procedures gestandaardiseerd en geautomatiseerd. Door middel van een eenvoudig digitaal loket kunnen allerlei zaken geregeld worden. Het proces is open en transparant dus de burger kan altijd zien welke status een (aan)vraag heeft. Het gewone loket zoals het nu bestaat moet echter wel blijven bestaan. Er moet balans zijn tussen menselijk contact enerzijds en automatisering anderzijds. Als er binnen een proces een vraag ontstaat kan dit via het proces terug maar je kunt ook even de telefoon pakken. Dat is sneller en menselijker.
Een dienstbare overheidsdienst heeft het vermogen betrokken te zijn bij degenen waarvoor je bezig bent en werkt veel meer dan nu op individueel niveau. In de toekomst zijn er teveel banen voor weinig mensen. Wanneer processen en daarmee dus banen worden geautomatiseerd zijn er minder mensen voor nodig. Mensen vinden het werk dan misschien niet boeiend, maar daar zitten wel oplossingen in.
Transparantie
Een concrete stap richting de toekomst zou zijn als de informatie van de overheid ontsloten zou worden op een duidelijke manier. Nu is het vaak niet duidelijk wat er is en of dat alles is. Het moet transparant zijn welke informatie waar en hoe te vinden/aan te bieden, ondersteund door automatisering.
Werken bij de overheid
Ook zal er veel meer projectmatig gewerkt kunnen worden. Mensen willen liever als zzp’er werken. Niet meer van negen tot vijf werken, maar op resultaat worden afgerekend: je levert een product binnen bepaalde tijd af en werkt daarbij over organisatiegrenzen heen en deelt informatie.
Er wordt gerefereerd aan het boek Wikinomics, hoe gaan we dat betalen? We denken aan een ander betalingssysteem, waar het resultaat de waardering bepaald, alleen eist dat systeem wel een andere eerlijke houding.
De zzp’er, die afgerekend wordt op resultaat en niet op tijd, zal tijdens het werken voor de overheid ook werken voor anderen en heeft geen echt gebouw nodig maar een inplugplek. Vergaderen doen ze bij meetingpoints, waar het het meest efficiënt is om af te spreken. De bestaande vacaturesites voldoen niet meer. Het zou fijn zijn om veel meer aan te geven welke klussen er liggen bij de opdrachtgever, in plaats van het zenden van functie-inhoud.
Ondernemerschap
De toekomstige overheid werkt veel meer vanuit ondernemerschap, de overheidsdienst komt met een vraag, mensen/bedrijven schrijven er op in. Meer ondernemen betekent ook, van “zo doen we het altijd” naar “out of the box” denken. Allerlei experimenten zijn ook niet goed maar af en toe ondernemend bezig zijn is wel belangrijk. Trek zo’n onderneming uit de organisatie en laat het naast de gewone overheidsdienst bestaan, zodat out of de box ook kan en de ondernemersgeest kan ontwikkelingen Ondernemers zien we weinig in de overheid, dat komt doordat het allemaal te lang duurt, er moet elke keer weer worden besloten en alle belangen overwogen.
Uitvoerende diensten werken vaak al meer resultaatgericht, diensten die niet op uitvoering werken zullen nog veel meer resultaatgericht moeten gaan worden…Je wordt tenslotte ingehuurd voor het resultaat…De vraag is “hoe zit het met eigenaarschap van het gemaakte product”. Het antwoord hierop “Creative Commons systeem”. Jijzelf bent je eigen merk, vanwege je ervaring en eerder opgeleverde producten huurt men je in.
Een case: het EPD
Er moet een wet komen rond het electronisch patienten dossier, hoe zorg je er voor dat het voldoende draagvlak krijgt? Er moet voldoende vertrouwen zijn en dat realiseer je alleen door participatie. Stel bij het begin vast dat er een probleem is “mensen gaan dood vanwege verkeerde medicijnen” en vraag aan de burger hoe hij/zij dat zou oplossen. Door er vanaf het begin bij betrokken te worden zal het resultaat zijn dat mensen eerder accepteren en vertrouwen. Daarnaast kan een goede marketing geen kwaad. Een wet ontstaat uit noodzaak, er zijn mensen met een allergie tegen een medicijn, het EPD is daarvoor een oplossing. Maak je projectgroep en laat die samen met burgerparticipatie er uit komen, de overheid als regisseur. De stem van de burger wordt op deze manier ook een duidelijke stem.
Presentatie van het resultaat na groepsbrainstorm
Alle groepen kwamen weer samen om het resultaat te presenteren op grote borden. Hiervan zijn filmpjes gemaakt die binnenkort op Ambtenaar van de Toekomst worden gepubliceerd. Er is vanmiddag een tweede sessie. Alle toekomstbeelden worden verzameld en daarna aangeboden aan deskundigen, die nagaan wat deze beelden vragen van de overheid.
Tot slot
Persoonlijk vond ik de dag wat tam, er werd onvoldoende tegen heilige huisjes geschopt. Op een of andere manier was de opzet van de dag zo dat mij dat niet echt lukte. De beelden die naar voren kwamen zijn beelden die in iets andere vorm binnen de sociale netwerken waarin ik me begeef al eerder naar voren kwamen. Bevestiging is fijn, maar ik had graag ook wat nieuwe dingen voorbij zien komen. Ik hoop dat na vandaag er andere beelden bij zijn gekomen, die we dan kunnen bekijken via Ambtenaar van de Toekomst
(Mogelijk) gerelateerde artikelen:
- Dag van Ambtenaar 2.0
- Organiseer je mee? De Dag van de Ambtenaar 2.0!
- Ambtenaar zoekt toekomst
- Ambtenaar 2.0 heeft de toekomst!
- Wie is de ambtenaar van de toekomst?
{ 9 reacties }
{ 1 trackback }
{ 8 reacties }
Anja, Bedankt voor de uitgebreide verslaglegging van AvdT. Zelf ben ik beide dagen helaas verhinderd maar ik probeer evt vervolgsessies wel bij te wonen. Al lezende kreeg ik ook de indruk dat het weinig ‘out of the box’ was. Jij bevestigd dit gelukkig zelf ook. Er worden aspecten genoemd waar een ambtenaar2.0 nu mee bezig is en wat ‘morgen’ breed geimplementeerd kan zijn. Tja ‘die heilige huisjes’ blijven inderdaad overeind. Wellicht geen slecht idee om met een club gelijkgestemden her en der tegen wat heilige huisjes aan schoppen
De manager0.5 even wakker schudden 
Geen Overheid
Ik zat in een groepje dat mij wèl inspireerde. Het werd geleid door iemand die zich anarchist noemde, een kunstenaar.We hebben gesproken over communities, al dan niet ‘Gated’, afwezigheid van een centraal gezag en hoe mensen dan met elkaar omgaan.
Ik vond het uitermate verfrissend en verrassend hoe ver je kunt gaan in een creatief denkproces. ‘Geen Overheid’ is een goede start om ideeën op weg te helpen. Groepje starten?
@pierre In al die jaren dat ik bezig met ‘innovatie’ – prachtige container – zijn er 2 zaken die keer op keer terugkomen.
#1. Vernieuwing komt van buiten. Je hebt inderdaad mensen nodig die niet belemmerd worden door bestaande institutionele denkkaders.
#2. Innovatie is niet te regelen of te sturen, zoals je een project leidt. Doe mij maar een onsje innovatie, of: reken mij eens voor wat innovatie oplevert, gaat niet of in het beste geval slechts zeer ten dele werken. Vaker is het een kwestie van ‘chemie’ en mensen managen door ze in de juiste verhouding bij elkaar te brengen.
Ik kom dat im mijn eigen werk net zo hard tegen, hoor. En juist daarom zoek je dan aansluiting bij andere werelden. In mijn geval zijn dat bijvoorbeeld omroepen, maar naar de andere kant dit netwerk.
Mits je wilt accepteren dat ik af en toe even naar de achtergrond verdwijn in verband met andere bezigheden – aan veel touwtjes tegelijk trekken, is in dat opzicht níet slim – ben ik wel heel erg geïnteresseerd in je groep (niks: groepjé)
).
Anja, dank voor je verslag, moest zelf helaas op het laatste moment afzeggen vanwege andere (werk) prioriteiten, wat me wel triggerde was de tekst die begon met:
“Het gewone loket zoals het nu bestaat moet echter wel blijven bestaan…”, misschien is in de toekomst “het gewone loket” een videoverbinding via internet met een ambtenaar in plaats van de fysieke balies. De virtuele en fysieke wereld zullen steeds meer in elkaar over lopen. Bij dienstverlening moeten we ze ook in combinatie inzetten. Het wordt dus vaker “en” in plaats van “of” naar mijn mening.
Verder vind ik de opmerking dat “mensen liever als zzp’er willen werken” wel prikkelend en een aparte discussie waard. Voor heleboel mensen geldt dit volgens mij niet, die willen zekerheid en stabiliteit. Dat kent een zzp’er een stuk minder als een ambtenaar in zijn huidige vorm. Maar ja, als ik echt mijn mening had willen geven, had ik natuurlijk gewoon aanwezig moeten zijn
@Erik Jonker: De reden dat ik blog is om meningen van anderen op mijn beelden te krijgen en bovendien is het nu virtuele aanwezigheid
De opmerking rond ZZP-er komt van de jongere deelnemers van de beeldenstorm en ik deel die mening.
Ik ken ook die “heleboel mensen” die liever voor “zekerheid” gaan. Die mensen gaan het naar mijn bescheiden mening de komende jaren moeilijker krijgen want de maatschappij vraagt om een veranderende meer faciliterende en regiserende overheid.
persoonlijk eens met je laatste opmerking en ik deel je mening ook, maar ik wil niet bij voorbaat de mensen afschrijven die niet in die beweging mee willen en die toch waardevol zijn in hun werkkring.
Daarnaast…..stel je voor dat iedereen zelfstandig, initiatiefrijk en ondernemend is, wordt heel vermoeiend volgens mij
@Jan dank voor je bemoedigende tekst. Ik merk inderdaad ook de kracht van het bij elkaar brengen van ideeën en mensen. En welke verrassende combinaties daar uit voort kunnen komen. Zoeken, mensen spreken, doorvragen.
Zie voor een indruk van de beeldenstorm ook InOverheid: http://www.inoverheid.nl/artikel/nieuws/1710559/brainstormers-bespreken-toekomstige-ambtenaar.html
Comments on this entry are closed.