De overheid: vooraan in de rij voor web 2.0

Vorige week vroeg iemand me of het geen onbegonnen werk was om met web 2.0 de overheid meer interactief en omgevingsgericht te laten werken: de stevige hiërarchische structuren, de politieke gevoeligheid en het grote aantal oudere werknemers maakten volgens deze persoon dat de overheid eigenlijk niet de meest voor de hand liggende plaats is om op een web 2.0-manier te gaan werken.

Daarover kun je natuurlijk lang discussiëren, maar uiteindelijk is het niet waar het om gaat. De verandering komt namelijk van buiten. Naarmate de maatschappij meer gaat werken volgens de principes van web 2.0 zal de verwachting groter worden dat de overheid ook op die manier gaat werken. Kortom, het is geen kwestie van kiezen, het overkomt je. En anders gebeurt het zonder je …

Waar zit je meerwaarde?

Het deed me denken aan de muziekbranche en de krantenuitgevers. Uiteindelijk gaat web 2.0 gevolgen hebben voor iedereen, voor elke branche. Kijk maar naar de voorbeelden in de mijnbouw, schoenen, ontwikkelingshulp of speelgoed. Maar sommige organisaties lopen er eerder tegenaan dan anderen. Zo hebben de muziekbranche en de kranten als eerste hun manier van werken moeten aanpassen als gevolg van internet. Dat was geen vrije keuze, hun klanten haalden hun muziek en nieuws gewoon van internet.

Het is niet onlogisch dat die branches als eerste de gevolgen ondervonden. Hun producten zijn digitaliseerbaar en kunnen daardoor makkelijk via internet worden verspreid. Aan het product was nog steeds behoefte, maar aan de tussenpersoon niet meer. Voordat het internet bestond bepaalde de muziekbranche welke muziek te koop was en de kranten kozen welk nieuws er gelezen werd. Die positie zijn ze kwijtgeraakt, iedereen kan nu via internet muziek en nieuws publiceren immers.

Kortom, Warner en de Volkskrant zijn snel gaan nadenken hoe ze op deze ontwikkelingen zouden reageren. Er moesten nieuwe concepten en businessmodellen worden bedacht om weer een positie te veroveren in hun eigen branche. Waar zit eigenlijk de meerwaarde van je organisatie? En hoe ga je die uitbuiten? De Volkskrant is bijvoorbeeld multimedialer geworden, betrekt mensen bij de site en probeert zo een breed platform te zijn voor debat. En ook de muziekindustrie zoekt hard naar nieuwe concepten, daarbij gebruikmakend van de positie die ze nu nog hebben.

De overheid is heel geschikt voor web 2.0

Er zijn natuurlijk legio verschillen met bovenstaande bedrijven: zo heeft de overheid geen product te verkopen en er liggen geen rechtszaken rond auteursrecht in het verschiet. Maar in andere opzichten zijn er wel wat overeenkomsten. Op een rijtje:

• het ‘product’ van de overheid is heel goed digitaliseerbaar: de overheid is bezig met het bijeenbrengen van kennis, het schrijven van teksten en documenten, samenwerken, afstemmen en netwerken: allemaal zaken die heel goed digitaal kunnen;
• de overheid heeft een gewild ‘product’ waar veel aandacht voor is: het gaat immers over de inrichting van Nederland. Veel mensen zijn met onze thema’s bezig en hebben er ideeën over, de media berichten er veelvuldig over en  nieuwe ontwikkelingen kunnen zich dus snel verspreiden;
• de ‘klanten’ kunnen het ook zelf: diverse werkzaamheden die door ambtenaren worden gedaan kunnen ook door anderen uitgevoerd worden. Als die werkzaamheden digitaliseerbaar zijn, kunnen ze ook online plaatsvinden.

Begrijp me goed, er zijn heel wat taken die onvervreemdbaar bij de overheid liggen. Daar gaat het me niet om. Maar er zijn ook voorbeelden van overheidstaken die die al door burgers opgepakt worden via internet. Een bekend voorbeeld is FixMyStreet in Groot-Brittannië. Op deze site kun je meldingen over de openbare ruimte doorgeven, bijv. rommel op straat of een kapotte lamp. De site, opgezet door een onafhankelijke stichting, stuurt de melding door naar de gemeenten. Of bekijk de Windenergiewet eens: nu nog een idee van één iemand, maar het potentieel is natuurlijk veel groter.

Ook binnen de overheid zijn er onderdelen die daar eerder mee geconfronteerd zullen worden dan anderen. Ik denk bijvoorbeeld aan de mensen die zich bezig houden met inspraak en communicatie. Die zullen als eerste worden geconfronteerd met de vraag wat web 2.0 betekent voor hun manier van werken. Maar uiteindelijk zal iedereen zich die vraag moeten stellen. Wat betekent web 2.0 voor mijn taak, mijn rol en mijn meerwaarde. Vandaar dat ik durft te stellen dat de overheid juist zeer geschikt is om met web 2.0 aan de slag te gaan. Vraag maar na bij de muziek- en krantenuitgevers.

(Mogelijk) gerelateerde artikelen:

1. Actiepunten voor een overheid 2.0, deel 2: Op internet
2. Actiepunten voor een overheid 2.0, deel 1: Drie werelden
3. Open Koffie: wat betekent mobiel internet voor de overheid?
4. Actiepunten voor een overheid 2.0, deel 5: Een strategie
5. Zes trends voor een overheid 2.0

Getagged als: concepten, digitalisering, meerwaarde, werkwijze

{ 3 reacties }