Vanuit de nobele gedachte toekomstige generaties niet op te zadelen met onverantwoorde overheidsfinanciën wil het kabinet op relatief korte termijn verantwoord forse bezuinigingen realiseren. Naast de ongewenste hoge en snel toenemende staatschuld en de te verwachten ongekende krimp van 6% is er een derde en belangrijkere reden die deze heroverweging meer dan zinvol maakt: web 2.0. Het is tijd om met die nieuwe mogelijheden aan de slag te gaan.
Tijd voor een paradigmawisseling
Om de noodzakelijke bezuinigingen verantwoord te kunnen realiseren, zullen de komende tijd twintig commissies op even zoveel terreinen fundamentele heroverwegingen voorbereiden. Deze twintig onderzoekterreinen bestrijken het gehele palet aan terreinen waarop de overheid beleid voert. De nu aangekondigde fundamentele heroverweging is dan ook in wezen niet veel anders dan wat het kabinet andere jaren doet: onderzoeken hoe de Rijksinkomsten zo effectief mogelijk gealloceerd kunnen worden opdat op de verschillende dossiers zo groot mogelijk voortgang wordt geboekt. De wisselende formatiesamenstelling beïnvloedt telkens welke dossiers voorrang krijgen.
Deze jaarlijks herhalende exercitie rondom deels dezelfde complexe vraagstukken resulteert veelal in kleine stapjes vooruit; ofwel, onzichtbare vooruitgang. Dit is mede de oorzaak van de kloof tussen de Haagse politiek en rest van Nederland. En het groeiende gevoel van onvrede en onmacht waardoor uitgesproken linkse en rechtse partijen gestaag groeien.
Dit proces doet sterk denken aan wat de Amerikaans schrijver Henri David Thoreau anderhalve eeuw geleden schreef over groei: ‘Men kan de duizend loten van het kwaad snoeien of in één ruk de wortels uitroeien’. Vrij vertaald naar het handelen van de overheid betekent dit: de overheid kan met veel energie en moeite op verschillende dossiers van haar beleid veranderingen proberen te realiseren of zij kan zich richten op meer fundamentele lagen waarop haar handelen is gebaseerd. Kortom een paradigmawisseling.
Web 2.0 betekent een paradigmashift, ook voor de overheid
In het eerste decennium van de 21ste eeuw hebben technische ontwikkelingen op het gebied van ICT de wereld en het leven daarin fundamenteel verandert. Deze ontwikkelingen hebben diepgaande gevolgen voor de maatschappij, voor hoe deze wordt ingericht en hoe daar in wordt geleefd; er is sprake van een paradigmawisseling.
Het internet dat oorspronkelijk was bedoeld voor militaire doeleinden en vervolgens ook van nut bleek voor de wetenschap werd vanaf de jaren negentig van de vorige eeuw pas door het grote publiek ontdekt. Door internet hebben factoren als tijd en plaats geen invloed meer. Alles is binnen handbereik op elke moment van de dag. Het World Wide Web (Web) is één van de diensten die via het internet voor iedereen bereikbaar is. Tot voor kort bestond het Web voornamelijk uit een verzameling websites vanuit organisaties richting individuen.
Sinds enkele jaren is sterk in opkomst web 2.0 wat zich niet kenmerkt door informatievoorziening in één richting maar juist door interactie. Deze interactie vindt plaats tussen burgers onderling, tussen burgers en ambtenaren, tussen consumenten en bedrijven, tussen wetenschap en bedrijfsleven, kortom tussen alles en iedereen die daar voor zichzelf meerwaarde uit denkt te kunnen halen.
Web 2.0 biedt mogelijkheden voor horizontale interactie
Web 2.0 biedt organisaties steeds meer mogelijkheden om klanten, burgers en andere betrokkenen te betrekken bij hun activiteiten. Open innovatie en crowdsourcing (uitbesteden aan de massa) is in het bedrijfsleven inmiddels eerder regel dan uitzondering om tot productontwikkeling te komen. Ook voor overheid bieden de deels nog te ontdekken mogelijkheden van 2.0 een scala aan nieuwe instrumenten om met de samenleving in contact te komen en om op een effectievere wijze de samenleving vorm te geven.
Zo is het door web 2.0 veel gemakkelijker om signalen uit de samenleving op te vangen of mensen in beweging te krijgen. De campagne van de huidige Amerikaanse president Barack Obama is hier een inspirerend voorbeeld van. Ook zal 2.0 de civil society versterken waardoor burgers of samenwerkingsverbanden taken van de overheden over kunnen nemen, zoals bijvoorbeeld www.fixmystreet.com in Groot-Brittannië en www.waarneming.nl in Nederland. Door web 2.0 zal de overheid ook omgevingsgerichter en interactiever kunnen werken. Zo werden bijvoorbeeld wiki’s ingezet bij plannenmakerij voor een woonwijk in Smallingerland of www.politieonderzoeken.nl, dat burgers vraagt mee te werken aan politieonderzoek.
De maatschappij zal meer en meer gaan werken volgens de principes van web 2.0. Met als belangrijkste reden dat het effectiever is. Het is voor de overheid dan ook niet de vraag of ze haar organisatie zal moeten aanpassen aan deze ontwikkelingen, maar hoe.
Ook voor de crisis moeten deze mogelijkheden ingezet worden
Binnen de Nederlandse lokale, provinciale en nationale overheid experimenteren tal van enthousiaste en intrinsiek gemotiveerde ambtenaren proactief met het ontdekken van de mogelijkheden van 2.0 en hoe deze hun werk kunnen verbeteren
De beroemde natuurkundige Albert Einstein zei reeds dat problemen niet opgelost kunnen worden binnen hetzelfde kader waarin ze gecreëerd zijn. Waarmee hij aangaf dat er een nieuw paradigma nodig is om problemen daadwerkelijk op te kunnen lossen.
Wil het kabinet daadwerkelijk een fundamentele heroriëntatie met oog op de volgende generaties, en zowel bezuinigen als maatschappelijk effect realiseren dan zal zij moeten handelen naar Einstein’s geest en de overheid moeten transformeren naar een proactieve speler in het 2.0-tijdperk. Hiertoe moet zij de twintig commissies in hun opdracht expliciet deze paradigmashift meegeven als een te verkennen kansrijke richting: een fundamentele herbezinning hoe met de technische mogelijkheden van vandaag de dag maatschappelijk vraagstukken opgelost kunnen worden.
(Mogelijk) gerelateerde artikelen:
{ 0 reacties }
Lees het blog op: 
