Wiki’s voor beleidsontwikkeling

Wiki’s als burgerparticipatie-instrument voor het ontwerpen van beleid: slim gebruik maken van de wijsheid van massa’s of het zoveelste digitale speeltje?

Onder begeleiding van Mark van Twist bediscussieerde op 25 april een twintigtal mensen deze en andere wiki-vraagstukken. Drie op stapel staande wiki-experimenten in de gemeente Boskoop, Smallingerland en Enschede vormde de directe aanleiding voor deze bijeenkomst. De drie gaan aan de slag met wiki’s als instrument voor burgerparticipatie en kenniscreatie.

WMO, woningbouw & een wijkvisie

De gemeenschappelijke delers van drie cases, zo bleek tijdens de discussie, bleven vrijwel beperkt tot ‘wiki’ en ‘gemeente’. Waar Boskoop met haar burgers de WMO-notitie in wiki gaat schrijven, wil Enschede komen tot een buurtvisie voor de wijk Horstlanden Veldkamp. In Smallingerland gaan ze helemaal los, een nog te realiseren woonwijk moet in een wiki ontworpen worden.

De doelenstellingen lopen daarmee sterk uiteen. Smallingerland wil de wijsheid van massa’s (van burger tot expert) gebruiken om sneller tot een duurzaam ontwerp voor de nieuwe woonwijk te komen. Enschede wil met haar wiki tegemoet komen aan de wens van bewoners een wijkvisie te maken. In Boskoop moet de wiki in combinatie met een multimediale dialoog en Action Network er voor zorgen dat de WMO-notitie ook echt kan rekenen op ‘maatschappelijk ondersteuning’. Deze doelstellingen roepen begrippen op als ‘inhoudelijke verrijking’, ‘vergroten van draagvlak’ en het ‘versterken van het beleidseffect’. Kan een wiki hieraan voldoen en onder welke voorwaarde dan wel?

Ontwerprichtlijnen

Misschien kunnen ontwerprichtlijnen het leren over het gebruik van wiki’s structuren. Op deze manier leiden ervaringen en nieuwe kennis ook echt tot antwoorden op bovenstaande vragen. De discussie bracht een aantal aspecten naar voren die kunnen gelden als mogelijke ontwerprichtlijnen:

1. Identificatie van deelnemers; Moeten mensen die bijdragen zich identificeren of niet, bij welk soort vragen is dit relevant?
2. Representativiteit; Streef je naar representativiteit of gewoon naar goede ideeën?
3. Dominante standpunten; Wat doe je als je wiki gekaapt wordt door een dominante partij of belang?
4. Motieven van deelnemers; Welke belang hebben mensen om bij te dragen, wat kun je bieden?
5. Transparantie; Een wiki betekend dat je proces volledig transparant wordt, wil je dat wel, kan je dat wel?
6. Regie; Werken met een open wiki betekent dat de overheid het stuur even los laat, maar er komt een moment dat die zelfde overheid het stuur weer terug moet pakken, hoe doe je dat?
7. Structuur; Welke stappen zijn nodig om van veel verschillende bijdragen tot een gestructureerde inhoud met een zekere beleidslogica te komen, kan dat?
8. Afbakening; Communiceer je vooraf over de beperkingen (budget, regelgeving etc.) of laat je mensen vrij denken en trechter je achteraf
9. Besluitvorming; Welke rol krijgt de raad in het proces, committeren ze zich vooraf, doen ze mee of beoordelen ze alleen achteraf?
10. Onderwerpen;Welke onderwerpen zijn geschikt, of zijn het de mensen betrokken bij de onderwerpen die dat bepalen?

De meeste van deze overwegingen zijn niet specifiek voor wiki’s maar gelden voor de meeste participatie instrumenten. Wat wiki’s interessant maakt is de grote mate van transparantie en het hoge participatieniveau (coproduceren). De consequentie van iedere overweging zal direct zichtbaar zijn.

Weerstand

Gemeente die met wiki’s aan de slag gaan maken nieuwsgierig en roepen enthousiaste reacties op. Het gebruik van wiki’s creëert echter ook veel vragen. Met vragen komt weerstand en visa versa. Dit is althans de ervaring vanuit de drie cases. Het is moeilijk om de vinger te leggen op de precieze oorzaak van deze weerstand. Een belangrijk deel zit waarschijnlijk in het uit handen geven van de regie en alles wat daarmee samenhangt. Een overheid moet tegen zijn natuur in de controle op inhoud laten gaan en kan niet meer zelf beslissen.

Vervolg

De drie gemeenten willen zo snel mogelijk beginnen. Smallingerland zal dit doen in september en nodigt iedereen uit om rond de lancering weer bij elkaar te komen voor een vervolgbijeenkomst. Blijft de vraag: hoe blijven we van elkaar leren, een wiki over wiki’s licht voor de hand, wie pakt hem op?

(Mogelijk) gerelateerde artikelen:

1. Crowdsourcing, wikinomics: voor een kleinere en betere overheid
2. Co-creatie: Iets voor de overheid?
3. Wat brengt een introductiedag voor nieuwe ambtenaren?
4. De wiki-wijk: vernieuwend bouwen in Smallingerland
5. Beth Noveck – Wiki Government: een model voor overheid 2.0

Getagged als: beleidsontwikkeling, burgerparticipatie, bzk, gemeenten, inaxis, mark van twist, wiki

{ 11 reacties }