Open Koffie van 6 juli 2009 over Toezicht 2.0

De laatste Open Koffie van het eerste semester van 2009 was op maandag 6 juli. Het onderwerp Toezicht 2.0 leek aan te spreken, want er was een grote opkomst. Er waren veel nieuwe gezichten van mensen afkomstig van inspectiediensten als VWA, AID, maar ook de Arbeidsinspectie en IVW. Dit keer was Albert Meijer, onderzoeker van de Rijksuniversiteit van Utrecht, uitgenodigd om te spreken over het ‘nieuwe toezicht’. Hij heeft samen met Vincent Homberg het boek Op weg naar Toezicht 2.0 geschreven, waar al eerder een blog over is verschenen.

Toezicht 2.0 wil nog niet zo vlotten

De aftrap van deze koffie werd verzorgd door Jan Meijer, hoofd Communicatie & Voorlichting van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA). Jan had het boek met een kritische blik gelezen. Het ging volgens hem niet zo zeer over een nieuwe wijze van toezicht met een web 2.0-achtige aanpak (interactief, kennisdelend en samenwerkend), maar veel meer over hoe de overheid omgaat met het openbaar maken van gegevens en de stappen die toezichthouders op dat terrein zetten.

Het lonkende perspectief van toezicht

Albert Meijer startte met een ‘lonkend perspectief’ van burgers als ‘de ogen van toezichthouders’ en van duidelijke participatie door burgers. Hoe is het momenteel gesteld met toezicht? Is er al sprake van een modern, interactief toezicht of is het toch nog een klassieke wijze van aanpak – zeg maar toezicht 1.0 met een 2.0-jasje? Aan de hand van een aantal praktijkvoorbeelden van de Engelse en Deense inspectiediensten en van de Limburgse Milieu-inspectie liet hij vervolgens zien hoe dat nu in zijn werk gaat. In Denemarken krijgt de horeca na een bezoek van de inspectie een smiley. Deze moet de uitbater verplicht plaatsen. Opmerkelijk is het gedrag van de burger: een sip kijkende smiley leidt niet tot minder klandizie! En deze smiley leidt niet tot een gedragsverandering van de ondernemer. Een gedragsverandering is er wel als een bedrijf van een lachebekje naar een neutraal kijkend figuurtje gaat. Daar waar het publiek de gelegenheid krijgt om betrokken te zijn bij het openbaar maken van misstanden, zie je dat dit voornamelijk vanuit de overheid wordt georganiseerd en aangepakt. Er ligt daarbij voor de overheid een belangrijke keuze: welke rol wil men straks gaan spelen? Een centrale of een meer ondersteunende rol? Albert ziet de overheid in de Toezicht 2.0-rol meer als een coachende toezichthouder dan als een politieagent. Voorop staat een gezamenlijke aanpak en leerproces, waar informatie gedeeld wordt en waar vertrouwen is tussen de overheid, bedrijven en burgers.

Discussie over de mate van kanteling

Er ontspon zich vervolgens een levendige discussie tussen Albert en het publiek. Een aantal medewerkers van inspectiediensten vond dat er al veel was bereikt. Anderen vonden dat het openbaar maken van gegevens vooral veel ‘zenden’ is en dat echte interactiviteit en participatie nog nauwelijks voorkomen, ook in Denemarken niet. Het verhaal van Albert Meijer legt de nadruk op het openbaar maken van gegevens door de overheid, zodat de burger een eigen risicoafweging kan maken. In het smileyvoorbeeld zie je dat de burger dat niet doet. Ook bij schoolkeuzes is het oordeel van de onderwijsinspectie vaak niet leidend. Misschien ligt hier de verwachting te hoog: niet de burger is het doel van het openbaar maken, maar andere ondernemers.
In het toezicht 2.0 verwacht je te horen hoe de overheid aansluit bij de informatie die de burgers zelf al geven, waardoor inspecties op een andere manier georganiseerd kunnen worden. Kijk bijvoorbeeld naar het filmpje van de muis in een supermarkt. Hier heb je geen inspecteur nodig om te zorgen voor een corrigerende actie van de ondernemer. Er zijn websites genoeg waar klachten staan, bijvoorbeeld: www.klachtenradar.nl. Hoe kun je daarmee omgaan als inspectie?

Lees en zie ook:

• Toezicht 2.0, nog een lange weg te gaan door Davied van Berlo (Op Ambtenaar 2.0, 19 april 2009)
• LinkedIn-groep Toezicht en Handhaving

(Mogelijk) gerelateerde artikelen:

1. Open Koffie over Overheidswidgets, met extra lekkere koffie!
2. Open Koffie 2009-11-09 – Lode Broekman over sociale netwerken
3. Open Koffie 23-11-2009: over online leernetwerken voor mobiliteit
4. Open Koffie 26-10-2009: Jaap de Bruijn over campagne 2.0
5. Toezicht 2.0, nog een lange weg te gaan

Getagged als: AID, Albert Meijer, Ambtenaar 2.0, Arbeidsinspectie, Denemarken, IVW, Open Overheid, Overheid 2.0, Participatie, toezicht 2.0, VWA

{ 0 reacties }